Άγιος Ἐφραὶμ Σύρος - Περὶ ἀπογνώσεως

Ἡ ἀπόγνωσις στὸν Ὅσιο Ἐφραὶμ τὸν Σύρο (ἀποσπάσματα)

Σφόδρα γὰρ τέρπεται ὁ Ἐχθρός μου, ὅταν βλέπῃ ὅτι ἑαυτοῦ ἀπογινώσκω· ἐν τούτῳ γὰρ μόνῳ ἀγάλλεται, ἵνα διὰ τῆς ἀπογνώσεως ἴδῃ με αἰχμάλωτον.
Ἐχθρὸς ἔν τινι, διαναστῶμεν ταχέως, ἵνα μὴ καθελκύσας ἡμᾶς καὶ ἐπὶ λοιπὰ κακά, κατ᾿ ὀλίγον κυλίων καὶ φέρων ἡμᾶς πτῶμα ἐπὶ πτώματι, ἔσχατον καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν βυθὸν τῆς ἀπωλείας καὶ ἀπογνώσεως καταστρέψει.
...ὑποβάλλει ὁ Πονηρὸς τῷ ἀδελφῷ, βουλόμενος αὐτὸν χαλάσαι εἰς τὸν βόθυνον τῆς ἀπογνώσεως.
Σατανᾶς γὰρ ἐν δόλῳ πολλοὺς σπεύδει λυπῆσαι τοῦ δεξιώσασθαι καὶ ἐν γεέννῃ βαλεῖν δι᾿ ἀπογνώσεως.
Ἐσκοτίσθη ὁ ἀνομήσας. Οὐ θεωρεῖ τὴν ἀγαθότητα. Πῶς; Ἐπειδὴ ἀπογνώσεως αὐτὴν ὁ Ἐχθρὸς ἐμπίμπλησιν· ἡ δὲ μετάνοια ὡς καλὸς ἰατρὸς τοὺς κόπους καὶ τὸ νέφος τῆς ψυχῆς περιαιροῦσα, τὸ φῶς τῆς τοῦ Θεοῦ χρηστότητος αὐτῇ δείκνυσι.
...ὑπὸ τῶν πονηρῶν μου πράξεων καταισχυνόμενος, καὶ πρὸ θανάτου νεκρὸς ὑπάρχων, καὶ πρὸ τῆς κρίσεως αὐτοκατάκριτος ὤν, καὶ πρὸ τῆς ἀτελευτήτου κολάσεως αὐτοτιμώρητος ὑπὸ τῆς ἀπογνώσεως τυγχάνων.
Ἡ ἀπιστία τίκτει διψυχίαν, ἡ δὲ διψυχία τὴν ἀμέλειαν· ἡ δὲ ἀμέλεια τὴν λήθην· λήθη δὲ τὴν ἀπόγνωσιν· ἀπόγνωσις δὲ τὸν θάνατον. Πόθεν κατάρχουσιν ἐν ἡμῖν τὰ πάθη; Οὐχὶ διὰ τῆς ἀμελείας ἡμῶν;
Μή σου ἀπόγνωσις ἀποκλείσῃ τῆς μετανοίας.


Περὶ καταστάσεως πνευματικῆς
Ἐν μὲν τῇ πλατείᾳ ὁδῷ ἔστι ταῦτα· κακοφροσύνη, περισπασμοί, γαστριμαργία, μέθη, ἀσωτία, ἀσέλγεια, ἔρις, θυμός, φυσίωσις, ἀκαταστασία καὶ τὰ ὅμοια τούτοις, οἷς ἐξακολουθεῖ ἀπιστία, ἀπείθεια, ἀνυποταγή· ἔσχατον δὲ πάντων τῶν κακῶν ἡ ἀπόγνωσις· καὶ ὁ ἐν τούτοις ἀναστρεφόμενος πεπλάνηται ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας, πρόξενος ἑαυτῷ γενόμενος τῆς ἰδίας ἀπωλείας. Ἐν δὲ τῇ στενῇ καὶ τεθλιμμένῃ ὁδῷ ἔστι ταῦτα· ἡσυχία, ἐγκράτεια, σωφροσύνη, ἀγάπη, ὑπομονή, χαρά, εἰρήνη, ταπεινοφροσύνη καὶ τὰ ὅμοια τούτοις, οἷς ἐξακολουθεῖ ἡ αἰώνιος ζωή.

...οὐδὲ ἰσχυρότερον τῆς ἀπογνώσεως. Αὕτη οὐ γιγνώσκει ἡττηθῆναι ὑπό τινος. Ὅτε ὁ ἄνθρωπος ἐν τῇ διανοίᾳ ἑαυτοῦ κόψει τὴν ἐλπίδα ἐκ τῆς ζωῆς αὐτοῦ, οὐδὲν θαρσαλεώτερον. Καὶ οὔκ ἐστι θλῖψις ἧς τινος ἡ φήμη ἐξασθενῆσαι τὸ φρόνημα αὐτοῦ ποιεῖ. Διότι πᾶσα θλῖψις γινομένη, ὑποκάτωθεν τοῦ θανάτου ἐστί. Καὶ αὐτὸς ἔκυψε δέξασθαι καθ᾿ ἑαυτοῦ θάνατον.
πηγή

http://anavaseis.blogspot.gr/

Αγίου Εφραίμ του Σύρου – Παραινέσεις

Αγ. Εφραίμ ο Σύρος, Τοιχογραφία Καθολικού Ι.Μ. Διονυσίου 16ος αι.

«Μη ντραπούμε λοιπόν, να ονομασθούμε υποκριτές από εκείνους που παραβαίνουν τον νόμο του Κυρίου!».

Αδελφοί, αν κάποτε συμβεί να μας εξευτελίσουν για κάποια αγαθή πράξη, ας μην ντραπούμε για τον εξευτελισμό που άδικα έγινε σ’ εμάς από τους ανθρώπους, και κάνουμε αυτά που δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο· «Λαέ μου, που στην καρδιά σου υπάρχει ο νόμος μου, μη φοβάσθε τον εξευτελισμό των ανθρώπων, και μη λυγίζετε από την καταφρόνηση τους- διότι αυτά θα παλιώσουν, όπως το ένδυμα από την πολυκαιρία, και θα καταστραφούν, όπως το μαλλί από το σκόρο· η δικαιοσύνη μου όμως μένει στον αιώνα, και η σωτηρία μου στις γενεές των γενεών». Και επίσης λέει· «Εγώ δεν δείχνω ανυπακοή, ούτε αντιμιλώ. Άφησα τα νώτα μου να τα μαστιγώσουν, και τα σαγόνια μου να τα ραπίσουν, και το πρόσωπο μου δεν το έστρεψα για να αποφύγω την ντροπή των εμπτυσμών. Αλλά ο Κύριος στάθηκε βοηθός μου. Γι’ αυτό δεν κυριεύθηκα από ντροπή, αλλά απεναντίας κράτησα το πρόσωπό μου σαν ακλόνητο βράχο, και ήξερα ότι δε θα ντροπιαστώ».

Γι’ αυτό και εμείς, αγαπητοί, και αν ακόμη βριζόμαστε, ή χλευαζόμαστε, ή παθαίνουμε κάποιο άλλο κακό από τους ανθρώπους, εξαιτίας του καλού, ας μη δειλιάσουμε, ούτε να εγκαταλείψουμε τον ίσιο δρόμο, σύμφωνα με τον Προφήτη που λέει· «Αν παραταχθεί εναντίον μου ένα ολόκληρο στράτευμα, δε θα φοβηθεί η καρδιά μου». Και πάλι λέει· «Υπερήφανοι άνθρωποι καταπατούσαν ασύστολα το νόμο σου, εγώ όμως δεν απομακρύνθηκα από αυτόν». Και σε άλλο σημείο· «Για χάρη σου υπομένω εξευτελισμούς, και σκέπασε η ντροπή το πρόσωπο μου».

Λέει επίσης και ο Σωτήρας· «Είστε μακάριοι, όταν σας εξευτελίσουν και σας καταδιώξουν».

Μη ντραπούμε λοιπόν , αγαπητοί, να ονομασθούμε υποκριτές από εκείνους που παραβαίνουν τις εντολές του Κυρίου. Διότι είναι φανερό ότι αυτοί δε μας θυμίζουν την υποκρισία για τη διόρθωσή μας, αλλά για να ντραπούμε τους εξευτελισμούς τους και να αποκτήσουμε απαιδευσιά· διότι τους απαίδευτους τους συναντά ο θάνατος, σύμφωνα με τη Γραφή. Λέει επίσης και σε άλλο σημείο· «Αν η καρδιά μας δε μας κατακρίνει, έχουμε παρρησία προς τον Θεό». Και «Αν σας εξευτελίζουν για το όνομα του Θεού, είστε μακάριοι, διότι το ένδοξο και θείο Πνεύμα αναπαύεται σ’ εσάς. Κανείς από σας να μην υποφέρει τιμωρίες, επειδή είναι φονιάς και κλέφτης· αν όμως υποφέρει τιμωρίες, επειδή είναι Χριστιανός, ας μην ντρέπεται, αλλά να δοξάζει τον Θεό γι’ αυτό το όνομα. Και αν ο δίκαιος με δυσκολία σώζεται, τί θα συμβεί με τον ασεβή και αμαρτωλό;».

Ας αποφεύγουμε λοιπόν την παρρησία και το γέλιο διότι αυτά καταστρέφουν την ψυχή. Γι’ αυτό η Γραφή λέει· «Είναι μακάριος ο άνθρωπος που από ευλάβεια φοβάται πάντοτε μήπως αμαρτήσει». Ας αποφεύγουμε και τους γελωτοποιούς και απρόσεκτους ανθρώπους. Διότι λέει· «Τί κοινό μπορεί να έχει ο πιστός με τον άπιστο; Ή ποιά η επικοινωνία του Χριστού με τον Βελίαρ;».

Έλεγε ο αββάς Ιωάννης ο Κολοβός στο μαθητή του· «Παιδί μου, ας τιμήσουμε τον ένα, και όλοι θα μας τιμούν αν όμως καταφρονήσουμε τον ένα, ο οποίος είναι ο Θεός, θα μας καταφρονούν όλοι, και θα βαδίζουμε στην απώλεια».

Διηγήθηκε κάποιος από τους πατέρες για τον αββά Θεόδωρο της Φέρμης, ότι «ήρθα κάποτε το δειλινό σ’ αυτόν, την εποχή του θέρους, και τον βρήκα να φορά σχισμένο ζωστικό , και το στήθος του να είναι γυμνό, και το κουκούλι του ριγμένο μπροστά. Και ενώ συζητούσαμε, να, ήρθε κάποιος κόμης να τον δει. Και καθώς χτύπησε την πόρτα, βγήκε ο γέροντας να ανοίξει· και αφοί τον υποδέχθηκε, κάθισε στην πόρτα μαζί με τον επισκέπτη, και μιλούσε μαζί του· εγώ όμως πήρα ένα κομμάτι ρούχο και σκέπασα τους ώμους του. Αλλά ο γέροντας το έπιασε με το χέρι του και το έριξε κάτω. Και μόλις έφυγε ο κόμης, του είπα· αββά, γιατί το έκανες αυτό; Ήρθε ο άνθρωπος να ωφεληθεί και όχι να σκανδαλισθεί». Και μου αποκρίθηκε ο γέροντας- «Τί μου λες, αββά; Ακόμη πρέπει να είμαστε δούλοι στους ανθρώπους; Κάναμε αυτό που χρειαζόταν, και πέρασε. Όποιος λοιπόν θέλει να ωφεληθεί, ας ωφεληθεί, και όποιος θέλει να σκανδαλισθεί, ας σκανδαλισθεί· εγώ όμως όπως θα βρεθώ, έτσι θα υποδέχομαι τους ανθρώπους». Παράγγειλε μάλιστα και στο μαθητή του, ώστε αν κανείς έρθει, θέλοντας να δει τον γέροντα, να μην του πει τίποτε το ανθρώπινο, δηλαδή να μην του πει ψέμα που λέγεται για ανθρωπαρέσκεια αλλά, αν ο γέροντας τρώει, να πει στον επισκέπτη ότι τρώει, και αν κοιμάται, να πει ότι κοιμάται». Τόσο πολύ μίσησε ο γέροντας την ανθρώπινη δόξα! Εμείς όμως, ως αδύνατοι άνθρωποι, δεν μπορούμε να μιμηθούμε τελείως αύτη την αξιοθαύμαστη εργασία του γέροντα, και να πατήσουμε έτσι την ανθρωπα­ρέσκεια, αλλά τουλάχιστον ας αποστραφούμε αυτά με τα οποία μολύνουμε την ίδια τη συνείδησή μας, και ας μη γίνουμε εχθροί του Θεού με το να αρέσουμε στους ανθρώπους.

(«Οσίου Εφραίμ του Σύρου, Έργα». Τόμος ΣΤ΄. Αποσπάσματα παραινέσεων, σ. 257)

ΠΗΓΉ

Οσίου Εφραίμ του Σύρου. Για την αγάπη. Για εκείνους που δεν έχουν αγάπη

Για την αγάπη

Είναι μακάριος ο άνθρωπος εκείνος που έχει αγάπη Θεού, γιατί περιφέρει με την παρουσία του τον Θεό, διότι ο Θεός είναι αγάπη, και αυτός που μένει μέσα στην αγάπη, μένει « ἐν τῶ Θεῶ». Εκείνος που έχει αγάπη υπερέχει, με τη βοήθεια του Θεού, από όλους. Εκείνος που έχει αγάπη δε φοβάται, διότι η αγάπη βγάζει έξω από την ψυχή το φόβο.

Εκείνος που έχει αγάπη δεν αποστρέφεται ποτέ κανέναν, ούτε μικρό, ούτε μεγάλο, ούτε ένδοξο, ούτε άδοξο, ούτε φτωχό, ούτε πλούσιο, αλλά γίνεται ακάθαρτο αποσπόγγισμα όλων. Όλα τα σκεπάζει, όλα τα υπομένει. Εκείνος που έχει αγάπη δεν αλαζονεύεται εναντίον κάποιου, δεν ξιππάζεται, κανέναν δεν κακολογεί, αλλά και αυτούς που κακολογούν τους αποφεύγει.
Εκείνος που έχει αγάπη δε σκέφτεται με πανουργία, δε θέλει να υποσκελίσει, ούτε υποσκελίζει τον αδελφό.
Εκείνος που έχει αγάπη δε ζηλεύει, δε φθονεί, δεν κατατρέχει, δε χαίρεται με την πτώση των άλλων, δεν εξευτελίζει αυτόν που έπεσε σε σφάλμα, αλλά τον συλλυπείται και τον συμπαραστέκεται και τον ανακουφίζει, δεν παραβλέπει τον αδελφό στην ανάγκη του, αλλά τον συμπαραστέκεται, και πεθαίνει μαζί του.
Εκείνος που έχει αγάπη εκτελεί το θέλημα του Θεού, και είναι μαθητής του, διότι ο ίδιος ο καλός μας Δεσπότης είπε « Από αυτό θα ξέρουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, αν αγαπάτε ο ένας τον άλλο». Εκείνος που έχει αγάπη ποτέ δεν αποκτά κάτι για τον εαυτό του, δε θεωρεί τίποτε δικό του, αλλά όλα όσα έχει τα προσφέρει κοινά σε όλους. Εκείνος που έχει αγάπη κανέναν δε θεωρεί ξένο, αλλά όλους τους έχει δικούς του.

Εκείνος που έχει αγάπη δεν παροργίζεται, δεν ξιππάζεται, δε φουντώνει από οργή, δε χαίρεται για την αδικία που γίνεται, δεν εξακολουθεί να ψεύδεται, κανέναν δε θεωρεί εχθρό, παρά μόνο τον Διάβολο. Εκείνος που έχει αγάπη όλα τα υπομένει, είναι ευεργετικός, είναι μακρόθυμος.
Λοιπόν, είναι μακάριος αυτός που έχει αποκτήσει την αγάπη, και με αυτήν ως κτήμα αναχωρεί προς τον Θεό, διότι ο Θεός, αναγνωρίζοντας τον δικό του άνθρωπο, θα τον δεχθεί στους κόλπους του, θα ζει δηλαδή ο εργάτης της αγάπης μαζί με τους Αγγέλους, και θα βασιλεύσει μαζί με τον Χριστό.
Διότι την αγάπη έχοντας ήρθε και ο Θεός Λόγος επάνω στη γη, μ’ αυτήν και ο παράδεισος έχει ανοιχθεί για μας, και η ανάβαση στον ουρανό διακηρύχθηκε για όλους.
Ενώ ήμασταν εχθροί με τον Θεό, με την αγάπη συμφιλιωθήκαμε μ’ αυτόν. Ορθά λοιπόν είπαμε ότι η αγάπη είναι ο Θεός, και αυτός που μένει μέσα στην αγάπη, μένει « ἐν τῶ Θεῶ».

Για εκείνους που δεν έχουν αγάπη.

Είναι άθλιος και ταλαίπωρος εκείνος που ζει μακριά από την αγάπη, διότι αυτός περνά τις μέρες της ζωής του ονειροπολώντας. Και ποιος δε θα πενθήσει τον άνθρωπο εκείνο που είναι μακριά από τον Θεό, και στερείται από το φως, και ζει στο σκοτάδι;
Διότι, σας λέω, αδελφοί μου, ότι εκείνος που δεν έχει την αγάπη του Χριστού, είναι εχθρός του. Δεν ψεύδεται ο Απόστολος που είπε, ότι αυτός που μισεί τον αδελφό του είναι φονιάς, και περιπατεί στο σκοτάδι, και εύκολα κυριεύεται από κάθε αμαρτία. Γιατί εκείνος που δεν έχει αγάπη, έντονα θυμώνει, έντονα παροργίζεται, έντονα μισεί.
Εκείνος που δεν έχει αγάπη χαίρεται με την αδικία των άλλων, δε συμπάσχει μ’ αυτόν που έπεσε σε σφάλμα, δεν απλώνει για βοήθεια το χέρι του στον πεσμένο, δε συμβουλεύει αυτόν που παρασύρθηκε, δε στηρίζει αυτόν που κλονίζεται.
Εκείνος που δεν έχει αγάπη είναι ανάπηρος στο νου, είναι φίλος του Διαβόλου, είναι εφευρέτης κάθε πονηρίας, είναι δημιουργός συγκρούσεων, είναι φίλος των υβρεολόγων, είναι σύντροφος αυτών που κακολογούν τους άλλους, σύμβουλος αυτών που αυθαδιάζουν, συντελεστής στη χειροτέρευση αυτών οι οποίοι φθονούν, εργάτης της υπερηφάνειας, σκεύος της αλαζονείας.
Και με ένα λόγο, αυτός που δεν απέκτησε την αγάπη είναι όργανο του Εχθρού, και πλανιέται σε όλα τα μονοπάτια της ζωής του, και δεν ξέρει ότι βαδίζει μέσα στο σκοτάδι.

Του Οσίου Εφραιμ του Σύρου, έργα τόμος Α΄.

http://anavaseis.blogspot.gr/