Ο Ιορδάνης ποταμός

Ο Ιορδάνης ποταμός π. Thomas Hopko

Ο Ιορδάνης ποταμός διαδραματίζει έναν πολύ μεγάλο ρόλο στη Βίβλο. Προτού να γίνει ο ποταμός στον οποίο Βαπτίστηκε Ιησούς ο Μεσσίας, αποκαλύπτεται ως ο ποταμός που ορίζει τη «γη της επαγγελίας». Το να διασχίσεις τον Ιορδάνη σήμαινε, για τον λαό του Ισραήλ, πως εισέρχεσαι στην εκπλήρωση των υποσχέσεων του Κυρίου. Σήμαινε ότι μπαίνεις στη «γη που ρέει γάλα και μέλι», στον τόπο όπου ο Θεός θα κατοικήσει με το λαό Του παρέχοντάς του τις ατελεύτητες ευλογίες της παρουσίας Του.

Στην Καινή Διαθήκη, με την πνευματική και μυστική τώρα πια εκπλήρωση του Παλαιού, το να διασχίσεις τον Ιορδάνη σήμαινε ότι εισέρχεσαι στη Βασιλεία του Θεού, σήμαινε ότι έχεις εμπειρία της πληρότητας της ζωής του μέλλοντος αιώνος. Το γεγονός ότι ο Μωυσής δεν ευλογήθηκε να διασχίσει τον Ιορδάνη έγινε σύμβολο του γεγονότος ότι ο Νόμος από μόνος του δεν μπορούσε να σώσει τον Ισραήλ ή τον κόσμο. Έπρεπε να υπάρξει ο Γιεσούα, που κατά λέξη σημαίνει Σωτήρ και είναι ο εβραϊκός τύπος της ελληνικής λέξεως Ιησούς, που οδηγεί το λαό διά μέσου του Ιορδάνη και τον εισάγει στη γη της επαγγελίας, συμβολίζοντας έτσι τη λυτρωτική ενέργεια του νέου Γιε­σούα, του Ιησού, του μεσσιανικού Σωτήρα, στη διαθήκη της χάριτος.

«Και μετά το θάνατο του Μωυσή είπε ο Κύριος στον Ιησού τον υιό του Ναυή, το βοηθό του Μωυσή, λέγοντας: ο Μωυσής ο υπηρέτης μου πέθανε. Τώρα λοιπόν σήκω και πέρνα τον Ιορδάνη, εσύ και όλος αυτός ο λαός, προς τη γη την οποία εγώ δίνω σ’ αυτούς.»
Όταν ο Ιησούς έφθασε στον Ιορδάνη, τα ύδατα σχίσθηκαν στην παρουσία του λαού του Θεού, με τους ιερείς να βαστάζουν στα χέρια τους την Κιβωτό της Διαθήκης. Καθώς τα ύδατα της θαλάσσης σχίσθηκαν για να επιτρέψουν στο λαό του Θεού να διαβεί ως διά ξηράς κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, έτσι επίσης και κατά την είσοδο στη γη της επαγγελίας ο Ιορδάνης ποταμός σχίσθηκε για να διαβεί ο λαός του Θεού προς τον τόπο του τελικού του προορισμού.
«Ιδού η κιβωτός της διαθήκης του Κυρίου όλης της γης διαπερνά τον Ιορδάνη. Ορίστε ανάμεσά σας δώδεκα άνδρες από τους υιούς Ισραήλ, έναν από κάθε φυλή, και μόλις θα πατήσουν τα πόδια των ιερέων που μεταφέρουν την κιβωτό της διαθήκης του Κυρίου όλης της γης στα νερά του Ιορδάνη, θα συμβεί να χαθεί το νερό του Ιορδάνη και το νερό που θα συνεχίζει να έρχεται θα σταματήσει.»
Ο Κύριος διέταξε ακόμα το Ιησού του Ναυή να πάρει δώδεκα λίθους από τον ποταμό Ιορδάνη και να τους τοποθετήσει μαζί σε ένα μέρος, κάνοντας ένα σωρό εκεί όπου είχε διαβεί ο λαός, για να παραμείνουν «εις μνημόσυνον τοις υιοίς Ισραήλ έως του αιώνος» για ό,τι είχε κάνει γι’ αυτούς ο Κύριος.
«Και έτσι έπραξαν οι υιοί Ισραήλ, όπως διέταξε ο Κύριος τον Ιησού, και αφού πήραν δώδεκα πέτρες από τον Ιορδάνη όπως ακριβώς διέταξε ο Κύριος τον Ιησού μετά το πέρας της διαβάσεως των υιών Ισραήλ και τις έφεραν μαζί τους στο στρατόπεδό τους, τις άφησαν εκεί. Τοποθέτησε δε και ο Ιησούς κι άλλες δώδεκα πέτρες μέσα στον Ιορδάνη εκεί όπου πέρασαν τα πόδια των ιερέων που βάσταζαν την κιβωτό της διαθήκης του Κυρίου και βρίσκονται εκεί μέχρι σήμερα. Στάθηκαν δε οι ιερείς που βάσταζαν την κιβωτό της διαθήκης στον Ιορδάνη μέχρις ότου να ολοκληρώσει ο Ιησούς όλα αυτά που τον διέταξε ο Κύριος να αναγγείλει στο λαό και έσπευσε μετά ο λαός και διάβηκαν όλοι.»
Μετά τη διάβαση του λαού διά μέσου του Ιορδάνη, «ώρμησεν το ύδωρ του Ιορδάνου κατά χώραν και επορεύετο καθά εχθές και τρίτην ημέραν δι’ όλης της κρηπίδος» (Ιησ. 4:18). Αυτό το εξαίσιο θαύμα έγινε μέρος της ζωντανής μνήμης του Ισραήλ και αυτό το γεγονός εορταζό­ταν από τότε από το λαό του Θεού στη λατρεία του. Οι ψαλμοί που αναθυμούνται αυτή τη θεία ενέργεια ψάλλονται από την Εκκλησία στην εορτή των Θεοφανείων ως προεικονίσεις της τελικής πράξεως του Θεού για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων με το θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού Του, του αγαπητού Του Υιού που βαπτίσθηκε στα ίδια Ιορδάνεια νάματα.
Ο ποταμός Ιορδάνης σχίσθηκε επίσης κατά τη διέλευση του Ηλία και του Ελισαίου, ένα γεγονός που ξανα­φέρνουμε στη μνήμη στην ακολουθία των Θεοφανείων (Β’ Βασιλ. 2). Και ήταν από τον Ιορδάνη που ο Ηλίας ανελήφθη στους ουρανούς με σκοπό να επιστρέψει ξανά, καθώς αναφέρει η παράδοση, για να ετοιμάσει την οδό για τον ερχομό του Μεσσία (Ματθ. 17:9-13) Ήταν επίσης στον Ιορδάνη που ο Νεεμάν ο Σύρος καθαρίστηκε από τη λέπρα του, σημείο στο οποίο παραπέμπει ο Ιησούς ως προεικόνιση της σωτηρίας όλων των ανθρώπων, και όχι μόνο των Ισραηλιτών (Λουκ. 4:47). Στην περιγραφή της θεραπείας του Νεεμάν δίνεται για άλλη μια φορά έμφαση στην ξεχωριστή σημασία του Ιορδάνη.
«Και έστειλε ο Ελισαίος αγγελιαφόρο προς αυ­τόν, λέγοντας: Πήγαινε και λούσου εφτά φορές στον Ιορδάνη και θα γίνει υγιής η σάρκα σου και θα καθαρισθείς. Και θύμωσε ο Νεεμάν και έφυγε και είπε: Ιδού, έλεγα μάλιστα πως θα βγει εις συνάντησή μου και θα σταθεί μπροστά μου και θα επικαλεσθεί το όνομα του Θεού του και θα βάλει το χέρι του στο μέρος της αρρώστιας και θα θεραπεύσει τη λέπρα. Δεν είναι καλοί οι ποταμοί Αβανά και Φαρφάρ της Δαμασκού πότερο από τον Ιορδάνη και από όλα τα ύδατα του Ισραήλ; Τί κι αν πάω να λουσθώ σ’ αυτούς και να καθαρισθώ; Και άλλαξε δρόμο και έφυγε θυμωμένος. Και πλησίασαν οι δούλοι του και του είπαν: Ο προφήτης δε σου είπε δα και κανένα μεγάλο πράγμα, δε θα το τηρήσεις; Απλά σου είπε λούσου και θα καθαρισθείς. Και κατέβηκε ο Νεεμάν και βαπτίσθηκε στον Ιορδάνη εφτά φορές σύμφωνα με το λόγο του Ελισαίου και έγινε υγιής η σάρκα του, όπως η σάρκα μικρού παιδιού, και καθαρίσθηκε.»
Δεν μπορούμε να πλυθούμε σε οποιονδήποτε ποταμό και να καθαρισθούμε; Η απάντηση του Θεού είναι: όχι. Μόνο στον Ιορδάνη, με το βάπτισμα του Χριστού, καθαριζόμαστε από όλες μας τις αμαρτίες. Μόνο διά μέσου του Ιορδάνη εισερχόμαστε στη χώρα των ζώντων, στη γη της επαγγελίας της Βασιλείας του Θεού. Μόνο διά των αγιασμένων υδάτων του Ιορδάνη μάς εξαγιάζει ο Θεός για πάντα.
«Στρεφόταν παλιά ο Ιορδάνης ποταμός διά της μηλωτής (δέρμα προβάτου) του Ελισαίου, καθώς ο Ηλίας ανέβαινε στον ουρανό, και διαιρούνταν τα ύδατα σε δύο μέρη. Και έγινε η υγρή οδός ξερή προτυπώνοντας αληθινά το βάπτισμα διά του οποίου εμείς διαπερνούμε τη ρευστή διάβαση του βίου. Ο Χριστός φανερώθηκε στον Ιορδάνη για να αγιάσει τα ύδατα.»
«Καθώς σε είδε, Δέσποτα, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος να έρχεσαι προς αυτόν, έμεινε κατάπληκτος ως δούλος ευγνώμων και μέσα στο φόβο του κραύγαζε: Τί είδους ταπείνωση, τί είδους φτώχεια είναι αυτή που περιβάλλεσαι, Σωτήρα; Εσύ που από τον πλούτο της αγαθότητάς Σου τον πεσμένο άνθρωπο ανύψωσες ως εύσπλαχνος με το να τον ντυθείς ο ίδιος.»
«Ο Ιησούς του Ναυή διαπερνώντας το λαό στον Ιορδάνη ποταμό μαζί με την κιβωτό του Θεού προτύπωνε τη μελλοντική ευεργεσία. Διότι προτυπώνει πνευματικά η μυστική διάβασή τους την εικόνα της αναμορφώσεώς μας και τον αψευδή τύπο της αναγεννήσεώς μας. Ο Χριστός φανερώθηκε στον Ιορδάνη για να αγιάσει τα ύδατα.»
«Μέγα και φοβερό μυστήριο τελείται. Ο Δεσπότης των όλων, για να καθαρίσει όλους τους θνητούς, βαπτίζεται από το χέρι του δούλου.»
«Έτρεμε το χέρι του Προδρόμου όταν της αχράντου κορυφής Σου άγγιζε. Στράφηκε προς τα πίσω ο Ιορδάνης ποταμός, μη τολμώντας να Σε υπηρετήσει. Διότι αυτός που ντράπηκε τον Ιησού του Ναυή, πώς δε θα δείλιαζε Αυτόν που τον δημιούργησε; Όμως εκπλήρωσες κάθε σου σχέδιο, Σωτήρα μας, για να σώσεις με τη φανέρωσή Σου τον κόσμο, Συ που μόνος είσαι φιλάνθρωπος».

(π. Thomas Hopko, «Χειμωνιάτικη Πασχαλιά», εκδ. Ακρίτας, σ. 227-236) από Πεμπτουσία
πηγή: http://aktines.blogspot.gr/2013/01/blog-post_2651.html

Η γιορτή των Θεοφανείων και το μήνυμά της…

Η γιορτή των Θεοφανείων και το μήνυμά της…
Του ΜΙΧΑΛΗ Γ. ΤΡΙΤΟΥ, Καθηγητή Α.Π.Θ. ”ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ” 5/1/2013
* Οι χριστιανικές γιορτές που γιορτάζουμε αυτές τις ημέρες είναι γεγονότα που ξεπερνούν τις στενές χωροχρονικές συναρτήσεις και αποσκοπούν να εντάξουν τον άνθρωπο στο μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας. Είναι τομές μέσα στον ιστορικό χρόνο, που τον αγκαλιάζουν και τον κάνουν αιωνιότητα. Είναι μεγάλα ορόσημα με μοναδική λυτρωτική σημασία για τον πιστό.
Έτσι ο χρόνος για τον άνθρωπο που συμμετέχει στο γιορταστικό κύκλο της Εκκλησίας δεν είναι μια μονότονη ροή ωρών, ημερονυκτίων, εβδομάδων, μηνών και ετών, αλλά ενταγμένος στη λυτρωτική διάσταση αυτών των ημερών του μεταφέρει το μήνυμα της εν Χριστώ αναγεννήσεως, την οποία καμιά άλλη ενδοκοσμική δύναμη δεν μπορεί να προσφέρει.
Σε αυτή τη λυτρωτική διάσταση μας μεταφέρει και η γιορτή των θεοφανείων ή Επιφανείων ή Αγίων Φώτων, που είναι η αρχαιότερη μετά το Πάσχα δεσποτική γιορτή.
Το θέμα της είναι η βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη ποταμό και η Θεοφάνεια (φωνή του Πατέρα για τον Υιό, κάθοδος του Αγίου Πνεύματος εν είδει περιστεράς).

Η αρχή της γιορτής είναι ανάλογη με τη γιορτή των Χριστουγέννων. Την 6η Ιανουαρίου οι Εθνικοί της Αιγύπτου και Αραβίας γιόρταζαν το χειμερινό ηλιοστάσιο, το οποίο κατά τους αρχαίους υπολογισμούς συνέπιπτε με την 6η Ιανουαρίου και την αρχόμενη με την αύξηση της ημέρας νίκη του φωτός κατά του σκότους. Στις αρχές του γ’ αιώνα πρώτοι οι αιρετικοί οπαδοί του Βασιλείδου επιχείρησαν την αντικατάσταση της ειδωλολατρικής αυτής γιορτής με τη γιορτή της βαπτίσεως του Χριστού. Λίγο αργότερα η Εκκλησία της Ανατολής καθόρισε την 6η Ιανουαρίου, ως ημέρα γιορτής των Επιφανείων ή Θεοφανείων.
Έτσι στην επιφάνεια των ψευδών Θεών και αυτοκρατόρων η Χριστιανική Εκκλησία αντέταξε την επιφάνεια του αληθινού Θεού και Βασιλέως Χριστού, τα αληθινά Θεοφάνεια. Επίσης στη λατρεία του ηλίου, που νικάει κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο το σκοτάδι της νύχτας, αντιπαρέθεσε τη λατρεία του αληθινού ηλίου, του Χριστού, που κατά τον Ησαΐα ανέτειλε στον εν σκότει και σκιά θανάτου καθήμενο κόσμο.
Επί πλέον η βάπτιση του Χριστού και τα θεοφάνεια σημαίνουν την ανάδειξη του Χριστού στον κόσμο ως Μεσσία και Λυτρωτή. Η φωνή του Πατέρα που ακούγεται κατά τη βάπτιση του Χριστού υποδηλώνει την ενθρόνισή Του ως του μόνου και αληθινού Βασιλέως και Κυρίου της ανθρωπότητος. Η βάπτιση του Χριστού εισάγει στον κόσμο ένα νέο είδος εξουσίας, την εξουσία και δύναμη που πηγάζουν από την αγάπη και τα παθήματα χάρη των άλλων.
Η γιορτή των Θεοφανείων αποτελεί και την απαρχή του Χριστιανικού βαπτίσματος και του αγιασμού του κόσμου. Στον Ιορδάνη ο Χριστός αγίασε τα ύδατα ώστε να γίνουν «αγιασμού δώρον, αμαρτημάτων λυτήριον, νοσημάτων αλεξιτήριον, δαίμοσιν ολέθριον, ταις εναντίαις δυνάμεσιν απρόσιτον».
Στους πρώτους μάλιστα Χριστιανικούς αιώνες την ημέρα των θεοφανείων γινόταν και ο φωτισμός δηλ. το βάπτισμα των κατηχουμένων, από το οποίο η γιορτή των Θεοφανείων ονομάσθηκε και γιορτή των Φώτων.
Το βαθύτερο νόημα της γιορτής των θεοφανείων φανερώνεται σε εκείνους, που θα λουσθούν στα νάματα του Ιορδάνου και θα καθαρίσουν με τον αγιασμό τις αισθήσεις τους από το συσκοτισμό της καθημερινότητας. Σε εκείνους που θα προσεγγίσουν το μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας όχι νοησιαρχικά, αλλά βιωματικά. Τότε θα δουν με έκπληξη και δέος ότι τα γεγονότα αυτών των ημερών είναι τόσο κοντά μας και έχουν να μας δώσουν ένα μήνυμα σύγχρονο και επίκαιρο. Ένα μήνυμα ελευθερωτικό και σωστικό.
Το μήνυμα του σωσμένου, του ακέραιου και αυθεντικού ανθρώπου. Ένα μήνυμα που διαφυλάσσεται δυο χιλιάδες χρόνια τώρα στο χώρο της Εκκλησίας, που είναι ο παρατεινόμενος στους αιώνας Χριστός και αποτελεί το χώρο της λυτρώσεως και καταφάσεως της ανθρώπινης αξίας. Μονάχα εκεί διασώζεται η αρχέγονη κληρονομιά του ανθρώπου και ορίζεται το νόημα του υπάρχει μέσα στον κόσμο.
Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις γίνεται αντιληπτό το θεολογικό βάθος των ευχών της γιορτής των Θεοφανείων, που είναι γεμάτες ενεστωτικες σωτηριολογικές εκφράσεις και αποτελούν ύμνο της ανακαινισμένης εν Χριστώ κτίσεως.

«Σήμερον τα του Ιορδάνου νάματα μεταποιείται τη του Κυρίου παρουσία.
Σήμερον ρείθροις μυστικοίς πάσα η κτίσις αρδεύεται.
Σήμερον του σκότους ελυτρώθημεν και τω φωτί της θεογνωσίας καταυγαζόμεθα.
Σήμερον η αχλύς του κόσμου καθαίρεται τη επιφανεία του Θεού ημών.
Σήμερον τα άνω τοις κάτω συνεορτάζει και τα κάτω τοις άνω συνομιλεί.
Σήμερον λαμπαδοφεγγεί πάσα η κτίσις άνωθεν.
Σήμερον η πλάνη κατήργηται και οδόν ημίν σωτηρίας εργάζεται η του Δεσπότου επέλευσις…».

πηγή: http://aktines.blogspot.gr/2013/01/blog-post_3202.html

Τα Άγια Θεοφάνεια - η Βάπτιση του Ιησού Χριστού

Η Βάπτιση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού

Οι Χριστιανικές γιορτές είναι γεγονότα, που έχουν σκοπό να καθοδηγήσουν τον άνθρωπο στο μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας και για αυτό είναι λυτρωτικές για τον πιστό. Έτσι ο χρόνος για τον άνθρωπο, που συμμετέχει σε όλες τις γιορτές της Εκκλησίας, μεταφέρει το μήνυμα της εν Χριστώ αναγέννησης, την οποία καμία άλλη κοσμική γιορτή δεν μπορεί να προσφέρει ή να αντικαταστήσει.

Τα Θεοφάνεια ή Θεοφάνια ή γιορτή των Επιφανείων ή Αγίων Φώτων είναι μια από τις δεσποτικές γιορτές του Χριστού μας μέσα στο λειτουργικό πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που γιορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου. Είναι η τρίτη και τελευταία γιορτή του Δωδεκαημέρου (γιορτών των Χριστουγέννων). Η γιορτή αυτή είναι η αρχαιότερη μετά το Πάσχα δεσποτική γιορτή, που άρχισε κατά το 2ο αιώνα μ.Χ. και συνδέεται με την αποκάλυψη του Θεού, δηλαδή τη φανέρωση του ενός Τριαδικού Θεού στην ενανθρώπηση του Υιού του Θεού και Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Είναι η αρχή της δημόσιας φανέρωσης της ένσαρκης οικονομίας του Υιού του Θεού, που συνδέεται με τη βάπτιση Tου στον Ιορδάνη από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή και η οποία τον ανέδειξε Σωτήρα και Λυτρωτή του κάθε πιστού. Η βάπτιση του Χριστού μας κατέστη ο θεμέλιος λίθος της σύνδεσης του κάθε πιστού με το μυστήριο της βάπτισής του, με το οποίο ξαναγεννιέται και εισέρχεται στη νέα εν Χριστώ ζωή.

Στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού η Μητρόπολη των Εορτών, τα Χριστούγεννα, και τα Θεοφάνεια γιορτάζονταν μαζί. Τον 4ο αιώνα μ.Χ., όμως, τα Χριστούγεννα χωρίστηκαν από τα Θεοφάνεια και αποτέλεσαν ιδιαίτερη Δεσποτική γιορτή, που γιορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου.

Η αρχή της γιορτής είναι ανάλογη με τη γιορτή των Χριστουγέννων. Στις 6 Ιανουαρίου, οι Εθνικοί της Αιγύπτου και Αραβίας γιόρταζαν το χειμερινό ηλιοστάσιο, το οποίο κατά τους αρχαίους υπολογισμούς συνέπιπτε με την 6η Ιανουαρίου. Στους ψεύτικους Θεούς των ειδωλολατρών, η Χριστιανική Εκκλησία πρόβαλε τον αληθινό Θεό, Βασιλέα Χριστό, τα αληθινά Θεοφάνεια. Επίσης, τη λατρεία του ήλιου, που νικά κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο το σκοτάδι της νύχτας, αντικατέστησε με τη λατρεία του αληθινού ήλιου, του Χριστού, μεσσία και λυτρωτή, που κατά τον Ησαΐα ανέτειλε στο εν σκότει και σκιά θανάτου καθήμενο κόσμο. Η φωνή του Πατέρα, που ακούγεται κατά τη βάπτιση του Χριστού υποδηλώνει την ενθρόνισή Του, ως του μόνου και αληθινού Βασιλέως και Κυρίου της ανθρωπότητας. Στον Ιορδάνη ποταμό, ο Χριστός αγίασε τα ύδατα, ώστε να γίνουν, σύμφωνα και με τον Άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο σε ομιλία του για τον Μεγάλο αγιασμό στη γιορτή των Θεοφανείων, κατά την επίκληση του Αγίου Πνεύματος και τον καθαγιασμό του ύδατος από τον ιερέα ...πηγή αφθαρσίας, αγιασμού δώρον, λυτήριo (συγχωρητικό) αμαρτημάτων, αλεξιτήριο (φάρμακο) νοσημάτων, δαίμοσιν ολέθριον (εξολοθρευτικό δαιμόνων). Στους πρώτους μάλιστα Χριστιανικούς αιώνες, την ημέρα των Θεοφανείων γινόταν και ο φωτισμός, δηλαδή το βάπτισμα των κατηχουμένων, από το οποίο η γιορτή των Θεοφανείων ονομάστηκε και γιορτή των Φώτων.

Ο ευαγγελιστής Ιωάννης, στο ευαγγέλιό του, αναφαίρει τη σχέση της Βάπτισης του Χριστού και του μυστηρίου του βαπτίσματος. Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος μιλά, για το βάπτισμα του ύδατος, το οποίο εκείνος υπηρετούσε σύμφωνα με τη θεία εντολή, και εξηγεί, ότι ο ερχόμενος Χριστός θα το μετέτρεπε σε βάπτισμα Πνεύματος, με το οποίο θα εισέρχονταν οι άνθρωποι στη βασιλεία του Θεού: Ο Ιωάννης μαρτύρησε και είπε, ότι είδε το Πνεύμα να κατεβαίνει σαν Περιστερά από τον ουρανό και να μένει πάνω Του. Επίσης, είπε, ότι δεν τον γνώριζε, αλλά Εκείνος, που τον έστειλε του είπε, ότι σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει και να μένει επάνω του, αυτός θα είναι Εκείνος, που θα βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο. Είπε, ακόμη, ότι το είδε αυτό και το μαρτύρησε, ότι δηλαδή αυτός είναι ο Υιός του Θεού (Ιωάνν.: Α: 32-34). Αυτό, ακριβώς διαβεβαίωσε, και ο ίδιος ο Κύριος, όταν είπε στον Νικόδημο, Αμήν, αμήν σου λέγω, εάν κάποιος δεν γεννηθεί εξ ύδατος και πνεύματος δεν είναι δυνατόν να εισέλθει εις την βασιλεία του Θεού (Ιωάνν.: Γ: 4-6). Η κάθοδος, λοιπόν, του Αγίου Πνεύματος στη βάπτιση του Χριστού φανέρωσε το μυστήριο του βαπτίσματος, το οποίο επιτελεί ο Χριστός με το Άγιο Πνεύμα. Είναι το βάπτισμα, το οποίο παρέδωσε ο Χριστός στους μαθητές Του σαν βασικό στοιχείο της αποστολικής διακονίας τους στον κόσμο.

Στους δύο συνοπτικούς Ευαγγελιστές, τους Ματθαίο και Μάρκο, τονίζεται η αναγκαιότητα του μυστηρίου του βαπτίσματος, ως μέσο συμμετοχής των ανθρώπων στη σωτηρία, που προσφέρει ο Χριστός. Αυτό φαίνεται, στην εντολή του Αναστημένου Κυρίου στους μαθητές Του να κηρύξουν το Ευαγγέλιο και να βαπτίσουν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Πορευθείτε λοιπόν, μαθητεύσατε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο Όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας παράγγειλα ( Ματθ΄: ΚΗ: 19-20). Το ίδιο ακριβώς αναφέρει και ο Μάρκος με συντομότερο τρόπο. Πορευθείτε σε όλον τον κόσμο και κηρύξτε το Ευαγγέλιο σε ολόκληρη την κτίση. Όποιος πιστέψει και βαπτιστεί θα σωθεί (Μάρκ.: ΙΣΤ: 15-16).

Έτσι, το βάπτισμα του Ιωάννη του Βαπτιστή είναι η αφετηρία της επανασύνδεσής μας με το δημιουργό μας, που είναι και ο αρχηγός και τελειωτής της σωτηρίας μας. Το βάπτισμα του Προδρόμου ήταν βάπτισμα μετανοίας, που υποδήλωνε την επιστροφή του ανθρώπου στον Θεό και την υπακοή του στο θείο θέλημα. Ήταν ένα είδος προπαρασκευής και προετοιμασίας, που απέβλεπε στη μεσολάβηση του Θεού μέσω του Μεσσία, δηλαδή στη δικαίωση των ανθρώπων και στη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα λόγια του Χριστού προς τον Βαπτιστή Ιωάννη (Ματθ. Γ: 14-17). Όταν ο Χριστός προσήλθε στο βάπτισμα του Ιωάννη, σαν άνθρωπος αποδέχτηκε το θείο θέλημα εκ μέρους ολόκληρης της ανθρωπότητας. Και τότε η μαρτυρία του ουράνιου Πατέρα, που τον αναγνώρισε σαν τον Υιό Του τον αγαπητό και η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος σωματικά εν είδη περιστεράς σήμανε την αποδοχή του Χριστού από τον Πατέρα ως τον Μεσσία, που θα φέρει τη βασιλεία του Θεού στους ανθρώπους. Στον Εσπερινό της παραμονής των Θεοφανείων, ακούγεται το Λύτρωση έρχεται ο Χριστός να δώσει με τη βάπτιση σε όλους τους πιστούς. Γιατί με αυτήν καθαρίζει τον Αδάμ, υψώνει τον πεσμένο, ντροπιάζει τον τύραννο, που προκάλεσε την πτώση, ανοίγει τους ουρανούς, κατεβάζει το θείο Πνεύμα, και χαρίζει την αφθαρσία (Ωδή 8η). Ακόμη, σήμερα στα ρείθρα του Ιορδάνη ήρθε ο Κύριος, και λέει στον Ιωάννη: Μη δειλιάσεις να με βαπτίσεις, γιατί ήρθα να σώσω τον Αδάμ τον πρωτόπλαστο (Οίκος). Τέλος, ως άνθρωπος ήρθες Χριστέ Βασιλεύ στον ποταμό, και δουλικό βάπτισμα σπεύδεις να λάβεις από τα χέρια του Προδρόμου, για τις δικές μας αμαρτίες, φιλάνθρωπε! (Σωφρονίου Ιεροσολύμων). Ο απόστολος Παύλος αναφαίρεται, επίσης, στην επιφάνεια της δόξης του μεγάλου Θεού (Τίτ.: Β: 13), και τονίζει ότι, διά του Χριστού, επεφάνη η χάρις του Θεού η σωτήριος πάσιν ανθρώποις (Τίτ.: Β: 11). Δεν παραλείπει, ακόμη, να μιλήσει για τον Θεό, που εφανερώθη εν σαρκί (Α´ Τιμοθ.: Γ: 16). Αναμφίβολα, τόσο οι φράσεις του Αποστόλου των Εθνών, όσο και η εκκλησιαστική υμνωδία εισαγάγουν τους πιστούς στο μυστήριο της σωτηρίας και του αγιασμού. Η γιορτή των Θεοφανείων είναι προσκλητήριο ανανέωσης και επιστροφής στον Κύριο της δόξης, ο οποίος αν και ήταν Θεός ταπείνωσε τον εαυτόν του και έγινε άνθρωπος, αναμάρτητος, συγχωρητικός και ελεήμων, η οδός, η αλήθεια και η ζωή. Το βαθύτερο νόημα της γιορτής των Θεοφανείων, όμως, φανερώνεται σε εκείνους, που θα καθαρίσουν με τον αγιασμό τις αισθήσεις τους από το σκοτάδι της αμαρτωλής καθημερινότητας, για να ελευθερωθούν και σωθούν.

Κοντάκιο Θεοφανίων:

Επεφάνης σήμερον τη οικουμένη

και το Φως Σου Κύριε εσημειώθη εφ΄ ημάς

εν επιγνώσει υμνούντας Σε

Ήλθες εφάνης το Φως το απρόσιτον.

Μεγαλυνάριο Θεοφανίων:

Σήμερον επέφανεν ο Σωτήρ

εν μορφή ως δούλου βαπτισθήναι

μετά σαρκός υπό Ιωάννου εν Ιορδάνου ρείθροις

ίνα βροτών εκπλύνει τα παραπτώματα.

Δρ Ελένη Ρωσσίδου-Κουτσού, Φιλόλογος-Βυζαντινολόγος

Αναφορές:

Τρεμπέλα, Π., Μικρόν Ευχολόγιον τ. Β΄ (Αθήνα, 1998)∙ Ιδίου, Δογματική, τ. 3 (Αθήνα, 2003)∙ Φουντούλη, Ι., Απαντήσεις εις Λειτουργικάς Απορίας, ττ. Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄ (Αθήνα, 1991, 1994, 1997, 2003)∙ Φουντούλη, Ι., Λογική Λατρεία (Αθήνα, 1997).

πηγή: http://www.churchofcyprus.org.cy/article.php?articleID=1021